Deneme bitti, çocuk eve geldi, netleri biliyorsunuz. Akla ilk gelen soru şu: "Bu kaç puan eder?"

Google'a yazdığınızda onlarca site çıkıyor karşınıza. Hemen hepsinin başlığında aynı ibare var: “%100 MEB uyumlu.” Netleri giriyorsunuz, size virgülden sonra üç haneli bir puan veriyor. Bazıları yüzdelik dilim bile söylüyor.

Bu yazıda o ibarenin neden doğru olamayacağını anlatacağım. Amacım o siteleri kötülemek değil; ben de sitemde net hesaplama aracı tutuyorum. Amacım, elinizdeki sayının ne olduğunu ve ne olmadığını bilmeniz.

LGS puanı netten doğrudan çıkmıyor

Çoğu velinin aklındaki model şu: her doğrunun bir puan karşılığı vardır, çarparsın toplarsın, puan çıkar.

LGS böyle işlemiyor. MEB'in merkezî sınav kılavuzunda tarif edilen yol üç adımlı:

İkinci adıma dikkat edin. Çocuğunuzun matematikteki ham puanının kaç puana denk geldiği, Türkiye'deki diğer bir milyon öğrencinin o sınavda matematikten ne yaptığına bağlı. Sınav zor geçtiyse aynı net daha yüksek puan eder, kolay geçtiyse daha düşük.

Yani puan, çocuğunuzun performansını tek başına ölçmüyor; diğerlerine göre durduğu yeri ölçüyor.

Peki o iki sayı nerede?

Ortalama ve standart sapma olmadan ikinci adım yapılamaz. Bu sayılar nerede yayımlanıyor?

MEB her sınavdan sonra resmî bir rapor çıkarıyor: 2026 LGS Kapsamında Merkezî Sınav Raporu. Açıp baktım. İçinde şunlar var:

Hepsi ciddi ve işe yarar bilgi. Ama raporda olmayan şey şu: derslere göre ortalama ve standart sapma.

Yani puanı hesaplamak için gereken iki sayı, MEB'in yayımladığı belgede yok.

Dolayısıyla

“%100 MEB uyumlu” diyen bir site, MEB'in kullandığı sayılara sahip değil. Sahip olamaz, çünkü o sayılar yayımlanmıyor.

Peki ne yapıyorlar? Geçmiş yılların verisinden yola çıkıp tahmin üretiyorlar. Bunda bir kötülük yok — makul bir tahmin, hiç fikri olmamaktan iyidir. Sorun, tahmini kesin bir sayı gibi sunmakta. Virgülden sonraki üç hane bir kesinlik izlenimi veriyor; o kesinlik orada yok.

Bu pratikte ne kadar oynar?

Somut bir örnek vereyim, kendi derlediğim veriden. Adana liseleri taban puanları sayfasında 25 okulun 2025 ve 2026 taban puanları yan yana duruyor. İki yıl arasında 8 okulda taban geriledi, 11 okulda yükseldi.

Üstelik hareket küçük değil: Adana Kız Lisesi'nde iki yıl arasında 69 puan, Ceyhan Anadolu Lisesi'nde 30 puan fark var. Aynı okul, art arda iki yıl, 69 puanlık oynama.

Bir hesaplayıcının geçen yılın verisiyle söylediği puanın bu yıl ne kadar kayabileceğini bu rakamlar gösteriyor.

Öyleyse veli neye baksın?

İki şeye.

Nete bakın. Net tartışmasız bir sayıdır: doğru eksi yanlışın üçte biri, o kadar. Yorum gerektirmez, yıldan yıla anlamı değişmez. Çocuğunuzun matematikte 12 netten 15 nete çıkması, hangi yıl olursa olsun aynı şeyi ifade eder.

Yüzdelik dilime bakın. Dilim puandan daha sağlam bir ölçü, çünkü sıralamayı gösteriyor. "İlk %5" demek, sınav zor da geçse kolay da geçse aynı anlama gelir. MEB de tercih sürecinde puana değil dilime bakılmasını öneriyor.

Puan ise bu ikisinin arasında duran, sınavın zorluğuna göre oynayan bir ara değer. Yıl boyunca takip edilecek şey o değil.

Benim aracımda neden puan yok

Sitede bir LGS net hesaplama aracı tutuyorum. Doğru ve yanlış sayısını giriyorsunuz, ders ders ve toplam netinizi görüyorsunuz. Bilerek puan hesaplamıyor.

Sebebi bu yazının tamamı. Size kesinmiş gibi bir sayı verip, o sayının aslında tahmin olduğunu dipnotta yazmaktansa, hiç vermemeyi tercih ediyorum. Netiniz kesin bilgidir; puanınız sınav günü belli olur.

Zaten bir denemede asıl bakılacak şey puan değil. Netlerin neden artmadığını ve deneme analizinin nasıl yapılacağını ayrı yazılarda anlattım: bir denemenin değeri çıkan sayıda değil, o sayının nereden geldiğinde.

Kaynak: MEB Ölçme, Değerlendirme ve Sınav Hizmetleri Genel Müdürlüğü, 2026 LGS Kapsamında Merkezî Sınav Raporu (Temmuz 2026). Rapora ÖDSGM sayfasından ulaşabilirsiniz.